İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Konut kira gelirlerinde istisna uygulaması

Gelir Vergisi Kanunu’nun 2. maddesinde gelirin unsurları yedi başlık halinde sayılmaktadır. Bunlardan biri de gerçek kişilerin elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) ya da toplumda yaygın olarak bilinen adıyla kira gelirleridir.

Gayrimenkul sermaye iradı, Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanmasından elde edilen gelirler olarak tanımlanmaktadır. Maddede sayılan mal ve haklardan uygulamada en çok gayrimenkullerle karşılaşılmaktadır.

Gayrimenkuller gerçek kişiler tarafından konut veya işyeri olarak kiraya verilebilmekte ve bu sayede kira geliri elde edilebilmektedir.

Ticari işletmeler tarafından elde edilen kira gelirlerinin ise ticari kazanca dahil edilmesi gerekmektedir. Söz konusu kira gelirlerine, gayrimenkul sermaye iratlarının vergileme esasları değil, “ticari kazanç”ın vergileme esasları uygulanacaktır.

Ticari işletmenin sahibine ait olmakla birlikte, işletmeye dahil olmayan gayrimenkullerin işyeri veya konut olarak kiraya verilmesinden elde edilen gelirler ise gayrimenkul sermaye iradı olarak kabul edilmektedir.

Ticari işletmeye dahil olmayan gayrimenkullerin kiraya verilmesinden bir takvim yılı içerisinde elde edilen gelirlerin beyanı, Gelir Vergisi Kanunu’ndaki kurallar çerçevesinde, izleyen yılın Mart ayının 1’i ila 25’i arasında gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede gerçek kişiler tarafından 2013 yılında elde edilen kir a gelirlerinin (önceki yıllara ilişkin olarak 2013 yılında tahsil edilen tutarlar dahil) 1-25 Mart 2014 döneminde gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.

Kira gelirlerinin vergilendirilmesi çok geniş bir konudur. Bu makalemizde konu tüm yönleriyle ele alınmamaktadır. Kira gelirlerinde istisna uygulaması, 2013 yılından itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere bu konuyla ilgili gerçekleştirilen değişiklikler ve bu kapsamda konut kira gelirlerinin vergilendirilmesine ilişkin örnekli açıklamalar makalemizin konusunu oluşturmaktadır.

II. İstisnanın uygulanacağı gelirler ve istisna tutarı

Gelir Vergisi Kanunu’nun gayrimenkul ve haklarda istisnaları düzenleyen 21. Maddesi uyarınca, mesken olarak kiraya verilen gayrimenkullerden sağlanan hasılatın bir kısmı gelir vergisinden istisnadır. İstisna tutar, her yıl yeniden belirlenmektedir. Bu istisna 2013 yılında elde edilen konut kira gelirleri için 3.200 TL, 2014 gelirleri içinse 3.300 TL olarak uygulanmaktadır.

Buna göre sahibi oldukları konutlardan 2013 yılında elde ettikleri (tahsil ettikleri) kira gelirleri toplamı 3.200 TL’den az olanlar, bu gelirleri için beyanname vermeyeceklerdir.

Bu tutarı aşan konut kira gelirleri elde edilmesi durumunda ise aşan tutarın beyan edilmesi gerekmektedir.

İşyeri olarak kiraya verilen gayrimenkuller ile hakların kiralanmasından elde edilen gelirler için istisna uygulaması söz konusu değildir.

A. Ortak konuttan elde edilen kiralarda istisna uygulaması

Aynı konuta birden fazla kişinin sahip olması durumunda (karıkoca olmaları durumu değiştirmez), 2013 yılında bunların her birinin hissesine düşen kira payının, 3.200 TL’yi aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi verme zorunluluğu doğmaktadır. Toplam kira bedeli istisna tutarının üzerinde olsa bile, her bir ortağın payına düşen gelirin 3.200 TL’lik istisnanın altında kalması durumunda, ortaklardan hiç biri yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyecektir.

B. Birden fazla konuttan elde edilen kiralarda istisna uygulaması

Bir kişi tarafından beyan edilmesi gereken kira gelirlerinin toplamına tek bir istisna tutarının uygulanacağı unutulmamalıdır. Dolayısıyla birden fazla konuttan kira geliri elde edilmesi durumunda, bunların her biri için ayrı ayrı istisnadan yararlanılması mümkün değildir. Bu durumda olan kişiler, sahip oldukları tüm konutlardan elde ettikleri kira gelirleri toplamı için tek bir istisna tutarından yararlanabileceklerdir.

Örnek

Sahibi bulunduğu 5 adet konutu kiraya veren bir kişi, bu konutlardan 2013 yılında toplam 60.000 TL kira geliri elde ettiğinde, (60.000 – 3.200 =) 56.800 TL’den, giderleri de düştükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanan vergiyi ödeyecektir.

C. Yıl içerisinde kiraya verilen konutlarda istisna uygulaması

Kiralama yılın başında ya da içinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, o yıl elde edilen kira gelirinden istisna tutarın tamamı düşülebilmektedir. Örnek 2013 yılının Eylül ayında aylık 1.200 TL’ye kiraya verilen bir konuttan, yılsonuna kadar (4 aylık sürede), 4.800 TL kira geliri elde edilmiş olsun. Gayrimenkul sahibinin bu gelirini, istisna tutarının üzerinde olması sebebiyle beyan etmesi gerekmektedir. Yılın sadece 4 aylık döneminde elde edilmiş olmasına rağmen bu tutardan, 3.200 TL’lik istisnanın tamamını indirebilmektedir.

III. İstisna uygulamasından yararlanamayacak mükellefler

Sadece konut kira geliri elde eden kişiler için geçerli olan bu istisna uygulamasından yararlanamayacak olan mükellefleri üç başlık halinde sıralayabiliriz:

A. Ticari, zirai veya mesleki kazanç sahipleri

Gelir Vergisi Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca; ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olanların elde ettikleri konut kiralarının beyanı sırasında yukarıda yer verilen istisnadan yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu mükellefler tarafından elde edilen konut kira gelirlerinin, herhangi bir tutar sınırlaması olmaksızın tamamının (giderler düşüldükten sonra kalan tutar); ticari, zirai veya mesleki kazanç dolayısıyla verilen gelir vergisi beyannamesine dahil edilmesi gerekmektedir.

Örnek

Serbest çalışan bir avukat (serbest meslek erbabı) 2013 yılında bu faaliyeti kapsamında 160.000 TL tahsil etmiş ve bu tutar üzerinden ödemeyi yapanlarca % 20 oranında (160.000 x % 20=) 32.000 TL vergi kesintisi (tevkifat) yapılmıştır. Mükellefin bu faaliyeti ile ilgili olarak yapmış olduğu ve GVK 68. madde kapsamında indirebileceği giderleri 50.000 TL’dir. Ayrıca konut olarak kiraya verdiği gayrimenkulden 2013 yılında 10.000 TL kira tahsil etmiştir.

• Gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar

Avukat serbest meslek faaliyetinden elde ettiği kazancı tutarı ne olursa olsun beyan etmek zorundadır.

Serbest meslek erbabı olduğu için konut kira gelirleri için uygulanan 3.200 TL’lik istisnadan yararlanamayacaktır. Bu nedenle 10.000 TL’lik kira gelirinin tamamını, serbest meslek faaliyetinden dolayı vermek zorunda olduğu gelir vergisi beyannamesine dahil edecektir. (Kira gelirinin beyanı sırasında götürü gider yöntemini seçmiştir.)

• Gelirin beyanı ve ödenecek vergi hesabı

Beyana tabi serbest meslek kazancı (160.000 – 50.000) (1) 110.000 TL
Konut kira bedeli (Gayrisafi hasılat) 10.000 TL
Götürü gider (10.000 x % 25) (-) 2.500 TL
Beyana tabi gayrimenkul sermaye iradı (2) 7.500 TL
Gelir vergisi matrahı (1+2) 117.500 TL
Hesaplanan gelir vergisi 60.000 TL için 13.845 TL (117.500 – 60.000) x % 35 = 20.125 TL 33.970 TL Mahsup edilecek vergiler (-) 32.000 TL
Ödenecek gelir vergisi (33.970 – 32.000) 1.970 TL

B. Kira gelirini beyan etmeyenler veya eksik beyan edenler

Gelir Vergisi Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, bu istisnadan yararlanılabilmesi ancak alınan kiraların eksiksiz olarak beyannameye yansıtılması durumunda mümkün bulunmaktadır. Buna göre 2013 yılı için 3.200 TL’lik istisna tutarının üzerinde hasılat elde edilip, bu gelirin beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi durumunda söz konusu istisnadan yararlanılamamaktadır.

Örnek

Bir mükellef, sahibi olduğu konuttan 2013 yılında 8.000 TL kira almasına rağmen bu gelirini beyan etmemiştir. Maliye Bakanlığı vergi inceleme elemanları tarafından 2015 yılında yapılan vergi incelemesinde bu gelirin beyan edilmediği tespit edilmiştir. Bu durumda, düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden tarh edilecek gelir vergisi hesaplanırken, mükellef 2013 yılı için geçerli olan 3.200 TL’lik istisnadan yararlandırılmayacaktır.

• Tarh edilecek ve ödenecek vergi hesabı

Konut kira bedeli (Gayrisafi hasılat) 8.000 TL
İstisna tutar (-) —
İstisna sonrası konut kirası 8.000 TL
Götürü gider (8.000 x % 25) (-) 2.000 TL
Gelir vergisi matrahı (Matrah farkı) 6.000 TL
Tarh edilen (ödenecek) gelir vergisi (% 15) 900 TL

Ayrıca tarh edilen verginin 1 katı tutarında (900 TL) vergi ziyaı cezası ile aylık % 1,4 oranında hesaplanan gecikme faizinin de ödenmesi gerekmektedir. Gecikme faizi kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden (31 Mart 2014 ve 31 Temmuz 2014), son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar hesaplanmaktadır.

Oysa söz konusu mükellef tarafından bu gelir zamanında (1-25 Mart 2014) beyan edilmiş olsaydı ödenecek vergi sadece 540 TL olacaktı. Hesaplamasına aşağıda yer verilmektedir:

Konut kira bedeli (Gayrisafi hasılat) 8.000 TL
İstisna tutar (-) 3.200 TL
İstisna sonrası konut kirası 4.800 TL
Götürü gider (4.800 x % 25) (-) 1.200 TL
Gelir vergisi matrahı 3.600 TL
Hesaplanan gelir vergisi (% 15) 540 TL

C. Yüksek gelir elde edenler

1 Ocak 2013 tarihinden itibaren elde edilen konut kira gelirlerine uygulanmak üzere 6322 sayılı Kanun’un 5. maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 21. maddesine yeni bir hüküm eklenerek, istisna uygulamasına ilişkin sınırlamaların kapsamı genişletilmiştir.

Buna göre, istisna haddinin üzerinde hasılat elde edenlerden, beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın, ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesinde yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı aşanlar da bu istisnadan yararlanamayacaklardır. 2013 yılı gelir vergisi tarifesinin (ücret gelirleri) üçüncü diliminde yer alan tutar 94.000 TL’dir. (Bu tutar 2014 gelirlerinin beyanı sırasında 97.000 TL olarak dikkate alınacaktır.)

Buna göre 2013 yılında 3.200 TL’lik istisna tutarını aşan konut kira geliri elde edenlerden, beyana tabi olup olmadığına bakılmaksızın, elde ettikleri gelirlerin (ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlar) gayri safi tutarları toplamı 94.000 TL’yi aşanların bu istisnadan yararlanması mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıdaki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, konut kira gelirine istisna uygulanıp uygulanmayacağına yönelik tutarın tespitinde ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratların, ayrı ayrı veya birlikte elde edilmesine bakılmaksızın, elde edilen kazanç ve iratların brüt tutarlarının toplamının dikkate alınması gerekmektedir. Söz konusu tutarın tespitinde, sayılan bu kazanç ve iratların beyan edilmemesinin ya da bu kazanç ve iratlara herhangi bir istisna uygulanıp uygulanmamasının önemi bulunmamaktadır.

Bu düzenleme 2013 yılı gelirlerine uygulanmak üzere yürürlüğe girdiğinden, ilk olarak bu beyanname döneminde uygulama alanı bulacaktır. Maliye Bakanlığı tarafından bu düzenlemeye ilişkin örnekli açıklamaların yer aldığı 286 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği Taslağı’nın hazırlandığı, Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinden 23 Ocak 2014 tarihinde duyurulmuştur. Makalemizin hazırlandığı tarih itibarıyla söz konusu (Taslak) Tebliğ, Resmi Gazete’de yayımlanmamıştır.

Tebliğ Taslağı’nda, 6322 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 21. maddesine eklenen yeni hüküm hakkında çeşitli örnekler verilmiştir. Makalemizin bundan sonraki bölümlerinde benzer örneklerle istisna uygulamasına ilişkin açıklamalar dikkatinize sunulmaktadır. Ancak bu örneklerde, sadece söz konusu istisnadan yararlanılıp yararlanılamayacağına ilişkin sonuç bildirmek yerine, kira gelirlerinin beyanına ilişkin açıklamalara ve gelirin beyan edilmesi durumunda ödenmesi gereken verginin hesaplanmasına da yer verilmektedir.

Kira gelirlerinden indirilecek giderlere ilişkin yöntemlerden biri olan gerçek gider yöntemi çok ayrıntılı bir konu olduğundan ve makalemizin konusunu istisna uygulaması oluşturduğundan, aşağıdaki örneklerin tamamında, daha basit bir yöntem olan götürü gider yönteminin seçildiği kabul edilmiştir.

Örnek 1

Bir çalışan 2013 yılında tek işverenden stopaj yoluyla vergilendirilmiş brüt 85.000 TL ücret geliri, bankadan yine stopaj yoluyla vergilendirilmiş 5.000 TL tutarında mevduat faizi ve konut olarak kiraya verdiği gayrimenkulden 7.200 TL kira geliri elde etmiştir. Bu kişinin başka bir geliri ve kiraya ilişkin belgeli gideri bulunmamaktadır. Bu nedenle kira gelirinin beyanı sırasında götürü gider yöntemini seçmiştir.

Gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar

• 2013 yılında tek işverenden elde edilen ve stopaj yoluyla vergilendirilmiş ücretler ile GVK geçici 67. madde kapsamında yine stopaj yoluyla vergilendirilmiş mevduat faizleri, tutarı ne olursa olsun yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmemektedir.

• Konut kira geliri 2013 yılı için belirlenen 3.200 TL’lik istisna tutarından fazla olduğundan, bu gelirin beyan edilmesi gerekir.

• 2013 yılında elde edilen toplam (85.000 + 5.000 + 7.200 =) 97.200 TL’lik gelir, 2013 yılı için geçerli olan 94.000 TL’lik sınırı aştığından, konut kira gelirinin beyanında 3.200 TL’lik istisnadan yararlanılamayacaktır.

Gelirin beyanı ve ödenecek vergi hesabı

Gayrisafi hasılat 7.200 TL
İstisna tutar (-) —
Kalan tutar 7.200 TL
Götürü gider (7.200 x % 25) (-) 1.800 TL
Gelir vergisi matrahı (7.200 – 1.800) 5.400 TL
Hesaplanan (ödenecek) gelir vergisi (% 15) 810 TL

Örnek 2

Bay (A) 2013 yılında, çalıştığı işyerinden brüt 36.000 TL ücret almıştır. İşveren tarafından ücret üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır. Bu kişi ayrıca 2013 yılında satın aldığı konutu 1 Aralık 2013 tarihinde aylık 1.900 TL’ye kiraya vermiştir. Beyana tabi başka bir geliri bulunmamaktadır.

Gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar

• Bay (A)’nın 2013 yılında tek işverenden elde ettiği ve stopaj yoluyla vergilendirilmiş ücreti, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.

• 2013 yılında elde ettiği konut kira geliri ise 3.200 TL’lik istisna tutarından düşüktür. Bundan dolayı 2013 yılında elde ettiği toplam gelirin, 94.000 TL’lik sınırı aşıp aşmadığının kontrolü yapılmayacaktır.

Sonuç olarak mükellef istisna haddi altında kalan 1.900 TL’lik konut kira geliri için beyanname vermeyecektir.

Örnek 3

Örnek 2’deki çalışanın 2013 yılında 36.000 TL’lik ücret gelirinin yanında söz konusu konuttan 12 aylık 22.800 TL (1.900 x 12) kira aldığını varsayalım. Bay (A)’nın 2013 yılında beyana tabi başka bir geliri bulunmamaktadır ve götürü gider yöntemini seçmiştir.

Gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar

• 2013 yılında tek işverenden elde edilen ve stopaj yoluyla vergilendirilmiş ücretler tutarı ne olursa olsun, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmemektedir.

• Bay (A)’nın 2013 yılında elde ettiği konut kira geliri 3.200 TL’lik istisna tutarından fazla olduğundan bu gelirin beyan edilmesi gerekmektedir.

• Beyana tabi olsun olmasın 2013 yılında elde edilen gelirler toplamı olan (36.000 + 22.800 =) 58.800 TL, 2013 yılı için geçerli 94.000 TL’lik sınırı aşmadığından, kira gelirinin beyanı sırasında 3.200 TL’lik istisnadan yararlanılabilecektir.

Gelirin beyanı ve ödenecek vergi hesabı

Konut kira bedeli (Gayrisafi hasılat) 22.800 TL
İstisna tutar (-) 3.200 TL
Kalan (22.800 – 3.200) 19.600 TL
İndirilebilecek götürü gider (19.600 x % 25) (-) 4.900 TL
Gelir vergisi matrahı (19.600 – 4.900) 14.700 TL
Hesaplanan (ödenecek) gelir vergisi 10.700 TL için 1.605 TL (14.700 – 10.700) x % 20 = 800 TL 2.405 TL

Örnek 4

Bayan (B), sahibi bulunduğu 6 adet konuttan 2013 yılında 102.000 TL kira geliri elde etmiştir. Başka bir geliri yoktur ve kira gelirinin beyanı sırasında götürü gider yöntemini seçmiştir.

Gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar

• 2013 yılında elde edilen konut kira geliri, aynı yıl için belirlenen 3.200 TL’lik istisna tutarından fazla olduğundan beyan edilmesi gerekmektedir.

• Bayan (B)’nin 2013 yılında elde ettiği 102.000 TL’lik konut kira geliri, 2013 yılı için geçerli olan 94.000 TL’lik sınırı aştığından, bu gelirin beyanında istisnadan yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.

Gelirin beyanı ve ödenecek vergi hesabı

Konut kira bedeli (Gayrisafi hasılat) 102.000 TL
İstisna tutar (-) —
Kalan 102.000 TL
Götürü gider (102.000 x % 25) (-) 25.500 TL
Gelir vergisi matrahı (102.000 – 25.500) 76.500 TL
Hesaplanan (ödenecek) gelir vergisi 60.000 TL için 13.845 TL (76.500 – 60.000) x % 35 = 5.775 TL 19.620 TL

Örnek 5

Ücretli Bay (C) 2013 yılında iş değiştirmiş, Oc ak-Mart döneminde çalıştığı işverenden brüt 18.000 TL ve yılsonuna kadar çalışmaya devam ettiği işverenden ise brüt 72.000 TL tutarında ücret almıştır. İşverenler tarafından söz konusu ücretler üzerinden gerekli vergi kesintileri yapılmıştır.

Bay (C) ayrıca, 1 Kasım 2013’te aylık 1.500 TL’ye kiraya verdiği konuttan 2013 yılında toplam 3.000 TL kira geliri elde etmiştir. Diğer gelirleri ise stopaj yoluyla vergilendirilmiş 4.000 TL’lik mevduat faizi ve yine stopaj yoluyla vergilendirilmiş 12.000 TL Devlet tahvili kupon faizidir.

Gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar

• Yüksek ücretin (72.000 TL) alındığı işveren birinci işveren kabul edilmektedir. Buna göre 18.000 TL’lik ücret ikinci işverenden alınan ücret olmaktadır. İkinci işverenden alınan ücret tutarı 26.000 TL’lik beyan sınırının altında olduğundan, ücret gelirleri beyan edilmeyecektir.

• GVK’nın geçici 67. maddesi kapsamında stopaj yoluyla vergilendirilmiş mevduat faizleri ile Devlet tahvili faizleri, tutarı ne olursa olsun yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmeyecektir.

• 2013 yılında elde edilen toplam (18.000 + 72.000 + 3.000 + 4.000 + 12.000=) 109.000 TL’lik gelir 94.000 TL’lik sınırı aşmaktadır. Ancak elde edilen konut kira geliri 2013 yılı için geçerli olan 3.200 TL’lik istisna haddinin altında kaldığından, bu karşılaştırmanın yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Dolayısıyla Bay (C) elde ettiği kira geliri için de gelir v ergisi beyannamesi vermeyecektir.

Örnek 6

Her ikisi de emekli olan eşler % 50 oranında ortak oldukları bir konutu aylık 2.200 TL’ye kiraya vermişlerdir. 2013 yılında bu konuttan toplam (2.200 x 12=) 26.400 TL kira almışlardır. Ayrı ayrı verecekleri beyannamelerinde her ikisi de götürü gider yöntemini seçmişlerdir.

Beyana tabi olsun olmasın 2013 yılında her ikisinin de ayrı ayrı elde ettikleri gelirleri 94.000 TL’lik sınırı aşmadığından, iki eş de kira gelirinin beyanı sırasında 3.200 TL’lik istisnadan yararlanılabilecektir.

Buna göre Bay (D) ve Bayan (E)’nin 1-25 Mart 2014 döneminde verecekleri gelir vergisi beyannameleri uyarınca ödemeleri gereken vergi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır:

                                                          Bay (D)            Bayan (E)
Gayrisafi hasılat (26.400 / 2)              13.200 TL         13.200 TL
İstisna tutar (-)                                   3.200 TL           3.200 TL
Kalan (13.200 – 3.200)                       10.000 TL         10.000 TL
Götürü gider (10.000 x % 25) (-)            2.500 TL          2.500 TL
Gelir vergisi matrahı (10.000 – 2.500)     7.500 TL          7.500 TL
Hesaplanan (ödenecek) gelir vergisi (%15) 1.125 TL      1.125 TL

IV. Sonuç

6322 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 21. maddesinde yapılan değişiklik ile beyana tabi olsun olmasın, 2013 yılında 94.000 TL’den yüksek geliri (ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlar) olan kişilerin konut kira gelirleri için geçerli olan istisna uygulamasından yararlanmaları engellenmiştir. Bu düzenlemeye ilişkin olarak hazırlanan 286 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği Taslağı’nda konuya ilişkin örnekli açıklamalar yapılmıştır.

Ancak yasa hükmünde yer alan tutarsal sınırlamaya ilişkin belgelendirmenin (tevsik) nasıl yapılacağı konusuna ilişkin olarak Tebliğ Taslağı’nda herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Bu istisnadan yararlanan kişiler, yani 2013 yılında 94.000 TL’den daha az bir gelir elde ettiğini belirten kişiler, bunu tevsik etmek zorundalar mı? Beyannamede bu husus nasıl gösterilecek, mükellefin beyanına göre mi işlem yapılacak, yoksa mükellefin gelirleri tek tek göstermesi istenip, İdare tarafından bu bilgiler kontrol mü edilecektir? Dolayısıyla bu kişiler tarafından 2013 yılında elde edilen tahvil faizi, menkul kıymet (yerli veya yabancı hisse senedi, tahvil, bono vb.) alım satım kazancı, ücret, kira gelirleri, kâr payı gelirleri, mevduat, repo, yatırım fonu gibi işlemlerden elde edilen gelirlere ilişkin tevsik edici belgelerin temin edilip saklanması gerekir mi?

Belirtilen gelir ve kazançların büyük kısmı kaynakta kesinti yoluyla vergilendirilmekte ve beyan edilmemektedir. Bu nedenle yatırımcılar tarafından birçok işlemde ilgili kurum ve kuruluşlardan tevsik edici belge alınmamaktadır. Günümüzde bankacılık işlemlerinin çoğunun internet ortamında yapılabildiği de düşünüldüğünde, bireysel yatırımcıların doğal olarak belgeleme konusuna pek özen göstermedikleri söylenebilir. Örneğin parasını internetten her ay vadesini yenileyerek mevduatta tutan bir kişi, şimdiye kadar bu işlemlere ilişkin belgeleri hiç toplamamış olabilir.

Aslında stopaj yoluyla vergilenen gelirlerde (BİST’teki işlemler, mevduat, repo, yatırım fonu, tahvil işlemleri gibi) bireysel yatırımcılar tarafından herhangi bir belge tutulmasına gerek olmadığı da açıktır. Çünkü gelir ve kazanç ilgili kurumlar (banka ve aracı kurum) tarafından hesaplanarak vergisi kesilmekte, vergi dairesine de yine bu kurumlar tarafından yatırılmaktadır.

Yukarıda açıklamaya çalıştığımız soru ve sorunların bir an önce çözüme kavuşturulmasında fayda olduğunu düşünüyoruz. Ancak 2013 yılına ilişkin gelirlerden başlamak üzere uygulanacak olan bu düzenleme kapsamında, 2013 yılında belirtilen sınıra (94.000 TL) yakın bir gelir elde ettiğini düşünen kişilerin, en azından istisnadan yararlanıp yararlanılamayacaklarının tespiti açısından, söz konusu belgeleri temin etmelerinde fayda olduğunu belirtmek isteriz.

KAYNAK: http://www.vergidegundem.com/documents/10156/1726291/VGSubat_2014.pdf