İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Şoför Esnafı İş Kanunu’ndan Yararlanabilir mi?

Bir “İş sözleşmesi” ne göre çalışanlar “işçi” dirler ve 4857 sayılı İş Kanunu md.4’te yer alan kapsam dışı bırakıldıklarından değillerse İş Kanunu’nun  işçiler için öngördüğü haklardan yararlanırlar.

4857 sayılı İş Kanunu md.4/I-1 gereğince, 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu’nun 2. Maddesinin tarifine uygun “üç kişinin” çalıştığı işyerlerinde İş Kanunu uygulanmaz.

Esnaf işyerlerinin belirlenebilmesi “Esnaf-Tacir/Sanayici” ayırımı ile yakından ilgilidir. Eğer işveren tacir ve sanayici sayılıyorsa İş Kanunu’ndaki esnaf işyerleriyle ilgili istisna uygulanmayacağından, çalışanlar İş Kanunu’ndan yararlanacaktır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşlar Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 3.maddesi; “İster gezici ister sabit bir mekanda bulunsun, Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayiciyi belirleme Koordinasyon Kurulu’nca belirlenen esnaf ve sanatkarlar meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirileneler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri” esnaf ve sanatkar olarak tanımlamıştır.

Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayicinin ayırımına ilişkin Bakanlar Kurulu’na göre, Vergi Usul Kanunu’nun 177.maddesin 1.fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerde yer alan nakdi limitlerin yarısını ( 2010 yılı için 60.000 TL ve (85.000 TL), (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını (2010 yılı için 68.000 TL) aşmayanlar esnaf ve sanatkar sayılmaktadır.

Şoförler, Esnaf ve Sanatkarlar ile Tacir ve Sanayici Belirleme Koordinasyon Kurulu’nun 1 Nolu kararına göre 5362 sayılı Esnaf ve sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 63.maddesi gereğince Kurulca tespit olunan “Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kolları” na ilişkin listede gösterilmişlerdir.

Şoförün ücretle ve bağımlı olrak, yani iş sözleşmesi ile çalıştığı iş, bir esnaf işyeri olabilir. Ancak, bu durum mutlak değildir. İşverenin geliri tacir sayılmasını gerektirecek ölçüden yüksekse şoför İş Kanunu’ndan yararlanacaktır. İşverenin geliri aranan limitlerin altında ise, esnaf işyerinde çalışma söz konusu olacak, ancak çalışan kişi sayısı üçü aşıyorsa İş Kanunu’ndan yararlanmak mümkün olacaktır.

Yalnız burada dikkat edilecek husus, esnafla ilgili Kanun’dan çıkan tanıma göre, esnaf da çalışan bir kişidir. İş Hukukunda işçi yararına yorum ilkesi geçerli olduğundan, bir esnaf yanında üç işçi çalıştırıyorsa, bu kendisiyle birlikte dört kişi olduğu için İş Kanunu uygulanacaktır.

Yargıtay, Kıdem ve İhbar tazminatı, fazla mesai, genel tatil, hafta tatili, izin ücreti, gibi alacakların ödetilmesi için dava açan şoförlerle ilgili olarak verdiği kararlarda, önce uyuşmazlığın davalıya ait işyerinin esnaf niteliğinde olup olmadığına ve bu işyerinde çalışan işçinin İş Kanunu kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplandığı tespiti yapmakta ve istikrarlı biçimde işçiyi koruyucu kararlar vermektedir.

Müjdat ŞAKAR
Yaklaşım Dergisi Sayı:211