İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Zayi olan ve değeri düşen mallarda KDV düzeltmesi

KDV Kanununun 30/c maddesi uyarınca, zayi olan malların (deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olan mallar  hariç) alış vesikalarında gösterilen KDV nin mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV den indirilemeyeceği belirtilmiştir.

Kıymeti düşen malların "zayi olan mal" olarak değerlendirilemeyeceğine ilişkin Mali İdarenin ve Danıştay’ın görüşleri mevcut.

Mali İdare 57 nolu KDV sirkülerinde
"fire"yi zayi olan mal kavramından ayırmıştır. “Malın tamamen yok olmaması, ancak değerinde önemli derecede düşüklük meydana gelmesi halinde malın zayi olması hükümleri geçerli olmayacaktır. Bu durumda malların zayi olması değil düşük bedelle veya zararına satışı söz konusu olacağından, bu malların iktisabı dolayısıyla yüklenilen KDV nin indirim konusu yapılabileceği tabiidir.”

– Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 18.06.2007 tarih ve 54853 sayılı muktezası
"Hasarlı olmaları nedeniyle takdir komisyonlarınca hurda bedeli belirlenen ve bu değer üzerinden satışa konu edilebilen kıymeti düşen mallar "zayi olan mal" olarak değerlendirilemeyeceğinden, söz konusu mallar için yüklenilen katma değer vergisinin Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29 ve 34. maddelerinde belirlenen şartlar dahilinde indirim konusu yapılabileceği tabidir."

– Danıştay 9. Dairesi'nin E.2002/ 3313 K. 2004/4389 sayılı kararı
"…kullanım süresi dolan ilaçlar için takdir komisyonuna başvurarak değer belirlettiği (0 TL ) ve yine idarenin bilgisi ve gözetimi dahilinde söz konusu ilaçları imha ettirdiğinin tartışmasız olduğu, ilaçların ekonomik değerinin kalmadığı ve imhasının zorunluluk arz ettiği, bu nedenle kullanım süresi dolan ve değer tespit ettirilerek idarenin huzurunda imha ettirildiği anlaşılan ilaç girdileri için ödenen katma değer vergisinin anılan yasanın 30/c maddesindeki zayi olan mal kavramı içinde değerlendirilemeyeceğinden indirilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle kabul eden 6. Vergi Mahkemesi'nin 4.03.2002 tarih ve 2002/526 sayılı kararının onanmasına…"

Kullanım ömrü dolan malı zayi oldu diye nitelemek yerine "satış firesi" kavramıyla izah etmek daha doğru olacaktır. Fire sadece üretimde değil, depolama, taşıma ve satış aşamalarında da karşımıza çıkabilir.

Fire üretimin / ticaretin yapılması sırasında, o işin doğası gereği oluşan kayıplardır. Bu kayıplar uçma, havaya karışma, sızma vb şekillerde, sonrasında elde hiçbir şey kalmadan meydana gelebileceği gibi, talaş, toz, kıymık vb. döküntüler şeklinde de geride bir kalıntı (değeri olan veya değersiz) bırakacak şekilde de tezahür edebilir.

Yargı kararlarında ve Mali İdare görüşlerinde, kullanım süresi geçmesi ya da teknik nedenlerle kullanılamayacak olan ve değeri düşen malların zayi mal olarak nitelendirilemeyeceği ve söz konusu mallar için yüklenilen katma değer vergilerinin indirim konusu yapılabileceği açıkça vurgulanmıştır.

Zayi olan mal, hangi maldır?

Zayi olma, kelime anlamı itibariyle ziyana uğrama, yok olma, yitme, ortadan kaybolma, gözden kaybolma anlamındadır. Zayi olma kriterlerini şu şekilde belirleyebiliriz:

– Muhafazası mükellefin sorumluluğunda bulunduğu halde mükellefin elinden rızası dışında çıkan,
– Fiziksel olarak ortadan yok olan,
– Başkalarınca çalınan, gasp edilen, imha edilen
mallar, zayi maldır.

1 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde, zayi olan mallar için satış ve dolayısıyla yaratılan bir katma değer olmayacağından, bu mallara ilişkin alış vesikalarında gösterilen verginin indirilmesinin, zayi olan mallar üzerindeki vergi yükünü tamamen ortadan kaldıracağı; bu nedenle, Kanunun 30/c maddesi uyarınca, zayi olan malların alış vesikalarında gösterilen KDV nin mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV den indirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan aynı bentte, deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olan mallar nedeniyle yüklenilen vergilerin indirimine olanak tanınmaktadır.

Maliye Bakanlığınca yangın sebebiyle mücbir sebep ilan edilmediği sürece, yangın sonucu zayi olan mal nedeniyle yüklenilen KDV nin indirim konusu yapılması mümkün değildir.

Kaynak: Zeki GÜNDÜZ | Dünya Gazetesi