İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Ticari Taksi ve Dolmuşlarda Şoför Olarak Çalışanların Sigortalılığı

Sevgili okurlar, sizin de yakından takip ettiğiniz bir konuyu, taksicilerin torba yasa ile getirilen yeni sosyal güvenlik haklarından bahsedeceğiz. 6111 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 6. madde ile 1/3/2011tarihinden itibaren ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında çalışanlardan ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olanların kendileri tarafından 30 gün üzerinden prim ödemelerine imkan sağlanmış olup bu madde kapsamında ödenen primler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında SSK sigortalılığı olarak değerlendirilmiştir.

ÇALIŞMASI 10 GÜNÜN ALTINDA OLANLAR
Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayıldıklarından taksi, dolmuş ve minibüslerde şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçmiş olduğunu ve sürekli olarak icra ettiğini beyan edip ilgili meslek odasına, meslek odasının bulunmadığı yerlerde ise şoförler odasına üye olanlar bu hüküm nedeniyle esnaf ve sanatkar sicil müdürlüğüne kayıt yaptırmak mecburiyetinde olduklarından 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmışlardır.

Diğer taraftan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince hazırlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde araç sahibi tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilenler bu işlerden dolayı vergi mükellefiyetlerinin tesis edilmesi nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Yani bu şekilde araç kullananlar Bağ-Kurlu olmak zorundalar.

Söz konusu hükümler gereğince şehir içinde ticari taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçlarının sahibi olanlar ile bu araçları sahibinden kiralamak suretiyle kendi adlarına işletenler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi, ticari taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçları sahiplerinin yanında ücret karşılığında tam süreli çalışanlar ise 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. 5510 sayılı Kanuna 1/3/2011 tarihinden itibaren eklenen ek 6 ncı madde ile hizmet akdine tabi çalıştıkları taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçlarında ay içinde 10 günden az çalışmaları bulunanlardan 30 gün süre ile prim ödeyeceklerin sigortalılık statüleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık olarak sayılacaktır.

SİGORTALILIĞIN BAŞLANGICI VE BAŞVURU
Ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olmak isteyenler örneği ekli“Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Olarak Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ve araç sahibiyle şoför arasında imzalanan kısmi süreli iş sözleşmesi ile şoförlük mesleğini yaptıkları SGK Müdürlüğüne müracaat etmeleri gerekmektedir. Ancak, şoförün ay içerisinde birden fazla araç sahibinin yanında çalışması veya yeni bir toplu taşım sahibiyle çalışmaya başlaması halinde de her bir araç sahibiyle yapmış olduğu kısmi süreli iş sözleşmelerini Kuruma verecekler, ancak ay içerisinde her bir sözleşme için ayrı ayrı prim ödemeyecek yalnızca 30 gün prim ödeyecektir.

SGK’ya yapılacak başvuruda, “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Olarak Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”nde toplu taşıma aracı sahibinin (taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçları) ay içinde 10 gün az çalıştırdığı sigortalıya ilişkin beyanı ile ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olacak kişinin beyanı gerekmektedir. Söz konusu bildirgenin ayrıca toplu taşıma aracı sahibinin bağlı olduğu oda tarafından (şoförler odası, minibüsçüler odası, otobüsçüler odası) onaylanması şart olup, toplu taşıma aracı sahibi ve bağlı olduğu odanın beyanının bulunmadığı bildirgeler SGK tarafından işleme alınmayacak.

Ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat eden ticari araçlarda kısmi süreli olarak çalışanların sigortalılığı “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Olarak Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”nin SGK’ya verildiği tarih itibariyle başlatılacaktır.

5510 sayılı Kanuna torba yasa ile eklenen geçici 29. maddeye göre, 01.03.2011 tarihinden itibaren Ek 6. madde kapsamındaki sigortalılardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl için prime esas günlük kazanç alt sınırının on sekiz katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim alınacağı belirtilmiştir.

Buna göre ay içinde bir ticari taksi sahibinin yanında vergi mükellefiyeti ve oda kaydı olmaksızın tam ay çalıştırılan taksi şoförünün primi yanında çalıştığı kişi(işveren) tarafından ödenecek olup, primin tamamının 30 gün üzerinden cari usullere göre işveren tarafından ödenmesi gerekmektedir. Hizmet akdi ile çalışmanın doğal sonucu olarak hizmetler 4/a kapsamında sayılacaktır.

Şoförün, işverenin yanındaki çalışması 10 gün ve altında ise bu kez prim 18 gün üzerinden ödenecek ve kendisine 30 gün üzerinden SSK hizmeti verilecek olup, prim ödenen süreler 4/a kapsamında sayılacaktır.

Sizlerden gelen sorulardan, bu konunun yanlış anlaşıldığı veya hiç anlaşılmadan yanlış yorumlandığı görülmektedir.

Bir önceki yazımızla birlikte tekrar ifade etmek gerekirse, 6111 sayılı yasa ile getirilen bu hak, hizmet akdi ile olan çalışmalarda geçerli olup, bir ticari taksiyi kullanan kişi eğer vergi mükellefi ise aylık çalışması ister 5 gün , ister 15 gün olsun her hal ve şartta 4/b’li yani Bağ-Kurlu olmak zorundadır.

PRİM HESABI VE GÜN SAYISI: 13 GÜN DEVLETTEN
Torba Yasa ile 5510 sayılı Kanuna eklenen Ek 6. maddeye göre sigortalı olacaklardan 1/3/2011tarihinden itibaren5510 sayılı Kanunun82. maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak kaydıyla sigortalı tarafından belirlenen günlük kazancın otuz katının % 32,5’i oranında prim alınacak. Prim oranının % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, % 12,5’i genel sağlık sigortası primidir. Bu sigortalılardan 4447 sayılı Kanuna göre işsizlik sigortası primi ödemek isteyenler % 3 sigortalı ve işveren hissesi oranındaki işsizlik sigortası primini de kendileri ödemek zorunda. İşsizlik sigortası priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmemesi halinde o aya ait işsizlik sigortası primini ödeme hakları düşmüş olacak.

5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 29 uncu madde ile ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılar 1/3/2011-31/12/2011 tarihleri arasında82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazancın alt sınırının on sekiz katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim ödeyeceklerdir.

Geçici maddedeki bu düzenlemeye göre, ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında çalışan şoförlerden, ay içinde çalışma saati süresine göre belirlenen çalışma gün sayısı 10 günden az olanların sigortalılıkları, 30 gün üzerinden primi kendi cebinden ödeyerek sağlanacak. Ancak aylık prim tutarı, 2011 yılı için prime esas günlük kazancın 18 katı üzerinden yüzde 32,5 oranında ödenecek. 18 kat, 2012 yılından itibaren her yıl için bir puan artırılarak 30 kata çıkacak.

Bu şekilde sigortalı olacaklar;
1/3/2011-30/6/2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi ödemek istemeyenler; aylık kazanç alt sınırına göre : 26,55 TL x 18 x % 32,5 = 155,32 TL,
1/7/2011-31/12/2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi ödemek istemeyenler; aylık kazanç alt sınırına göre : 27,90 TL x 18 x % 32,5 = 163,22 TL,
1/3/2011-30/6/2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi ödeyecekler; aylık kazanç alt sınırına göre : 26,55 TL x 18 x % 35,5 = 169,65 TL,
1/7/2011-31/12/2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi dahil ödeyecekler; aylık kazanç alt sınırına göre : 27,90 TL x 18 x % 35,5 = 178,28 TL,
prim ödeyeceklerdir.

SİGORTALILIĞIN SONA ERMESİ
Ek 6. madde kapsamında ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerlerinde çalıştırılanların sigortalılıkları;

– 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında uzun vadeli kollarına tabi çalışamaya başlaması,
– İsteğe bağlı sigortalı olması,
– Toplu taşıma aracı sahibinin yanında on günden fazla çalışması,
– Bu kapsamdaki çalışmasının sona ermesi
halinde sona erecektir.

AYRICA KISMİ SÜREYİ BORÇLANMAK MÜMKÜN
Örneğin, 4/a kapsamında bir işveren yanında ayda 20 gün süreyle kısmi süreli olarak uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışan sigortalı ayrıca ticari takside ay içinde 10 günden az çalışmaktadır. Bu sigortalı ek 6 ncı madde kapsamında sigortalı olmak için SGK’ya müracaat etmesi durumunda, sigortalının uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak ayda 20 gün çalışması devam ettiğinden ek 6. maddeye tabi sigortalılık talebi SGK tarafından kabul edilmeyecektir. Ancak bu sigortalı ay içinde eksik kalan 10 günü 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyebileceği gibi aynı statü üzerinden borçlanmak suretiyle ödeyebilecektir.

Çünkü torba yasa ile 5510 sayılı Kanunun 41. maddesine eklenen madde ile, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların, kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik süreleri ayrıca borçlanma imkanı getirilmiştir.

Mahmut Kotan
Erzurum Gazetesi