İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Doğum Borçlanması

5510 sayılı kanun 4/A Kapsamında çalışan kadınlara tanınan analık borçlanma hakkı getirilmiş, eski adıyla SSK yeni adıyla (4/A'lı) olarak çalışırken doğum yapan ve gerek doğum izinleri gerekse doğum sonrası sürelerde işe gidemediği süreleri sigortalı hale getirme yani borçlanma hakkı 1 Ekim 2008 günü başlamıştır.

 Kanunu'nun 41. maddesine göre; "… Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalı kadının, iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreleri, …kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihindeki … prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın % 32'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır…" denilmiştir.

Analık-doğum borçlanması usul ve esaslarını belirleyen olan tebliğ, İlk olarak 28 Eylül 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. 1 Temmuz 2010'da 27628 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Hizmet borçlanma işlemlerinin usul ve esasları hakkındaki” tebliğle, önceki tebliğ yürürlükten kaldırılmış oldu.

Yeni tebliğde, doğum borçlanmasıyla ilgili esaslı bir değişikliğin yok, sadece bir önceki tebliğde, doğum borçlanması yapacak bayanların, ayrıldıkları işyerinden onaylı bir belge getirmeleri isteniyordu. Yeni tebliğde bu belge şartı kaldırıldı.

Bundan sonra borçlanma talebinde bulunan bayanların sadece SGK'daki hizmet cetveline bakılacak. Eğer borçlanılacak sürelerde herhangi bir sigortalılığı yoksa borçlanma talebi doğrudan kabul edilecek.

Öte yandan son tebliğde, 2008/111 Sayılı Genelge'nin yürürlükten kaldırıldığına dair herhangi bir hüküm olmadığından, doğum borçlanmasında diğer şartların aynen devam ettiğini söyleyebiliriz. Bunlar;

– Doğum yaptığı dönemde 4/A sigortalısı (SSK) hizmet akdine dayalı çalışıyor olması,
– İşten ayrılmışsa, işten çıktıktan sonraki 300 gün içinde doğum yapmış olması,
– Doğum sebebiyle işten ayrılmış olması veya işe gelmemiş olması,
– Doğum borçlanması yapılacak sürede adına prim ödenmiş olmaması,
– Doğum borçlanması yapılacak sürede çocuğunun yaşıyor olması şarttır.

Sigortalı çalışan borçlanma yapabilecek
Doğum borçlanması yapacak olan kadınların öncelikle ve mutlaka hizmet akdine göre çalışıyor olması gerekir. Yani, bugüne kadar halk arasında bilindiği şekli ile SSK sigortalısı statüsünde (yeni, kanunda 4/A) olması gerekiyor.

SSK’lıların dışında kalan Bağ-Kur veya devlet memurlarının bu hükümler çerçevesinde doğum borçlanması yapmaları mümkün değildir.

En fazla iki doğum ve dört yıl borçlanılacak

Borçlanma süresi sınırsız olmayıp, her bir doğumda en fazla iki yıla kadar olan süreler borçlanılabilecek. En fazla iki doğum için borçlanılabilecek. İkiden fazla doğum yapan kadınların bütün doğum sürelerini borçlanması mümkün değildir. Doğum borçlanması ile ilgili önemli bir husus da, çocuğun sağ kalmasıdır.

Borcun hesaplanması
Doğum borçlanmasını sigortalı kadın kendisi yapabileceği gibi vefat etmişse geride kalan hak sahibi eşi ile çocukları da yapabilirler. Borçlanma için başvuru tarihinde geçerli olan asgari ücret ile asgari ücretin 6.5 katı arasında başvuranın seçeceği rakamın yüzde 32’si üzerinden hesaplama yapılacaktır.

Kanun ile sgk uygulaması arasındaki farklılıklar
a) Kanunda doğum yapan SSK'lı kadına 2 çocuk için 2'şer yıllık borçlanma hakkı var, genelgede ise SSK'lı iken çalışan kadına hak tanınmış.
b) Kanunda işten ayrıldıktan sonraki 300 gün içinde doğuranlar borçlanabilir diye bir şey yok, genelge ya çalışırken doğur veya işten çıktıktan sonraki 300 gün içinde doğurursan borçlandırırım diyor.
c) Kanun tüm SSK sigortalılarına borçlanma hakkı var diyor, genelge SSK'nın isteğe bağlı sigortalılarına borçlanma hakkı tanımıyor.
d) İlk doğumundan sonra 2 yıl işe gitmeyen kadın tekrar hamile kalırsa, yani sigortalı olarak tekrar çalışmaya başlamadan ikinci doğumunu yaparsa kanun borçlanabilir diyor, genelge olmaz diyor.

Konuyla ilgili Yargıtay kararı
SGK'ya müracaat edip iki çocuğu için 4 yıllık borçlanma yapmak isteyen kadına ret kararı veren SGK'yı dava eden sigortalının talebi yerel mahkeme tarafından reddedilmiştir. Kadın da mahkeme kararını temyiz için Yargıtay’a başvurmuş, davaya konu olaya ilişkin Yargıtay kararı kadının lehine sonuçlanmıştır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2009/ 8312 E. Sayılı 25.02.2010 tarihli kararında
doğum borçlanması şartlarını açıklığa kavuşturmuş ve özellikle SGK’nın doğum borçlanması ile ilgili uygulamalarını değerlendirmiştir. SGK uygulamasının yasal düzenlemeye aykırılığını tevsik etmiştir.

Yargıtay 10 Hukuk Dairesi doğuma dayalı borçlanma hakkından yararlanabilmek için doğum sırasında aktif sigortalı olma şartının aranıp aranmayacağı hususunda ise, geçmişte hizmet akdine dayalı olarak zorunlu sigortalılık tescilinin yapılmış olmasının, bu haktan yararlanabilmesi için yeterli sayılması gerektiğini ifade etmiştir.

Yargıtay bu yorumu ile kurumun işten çıktıktan sonraki 300 günlük süre zarfında doğum yapması şartının yanlış bir değerlendirme olduğunu açıkça ortaya koymuştur.