Share

Evde el işi yapan kadınlara isteğe bağlı sigorta prim indirimi

28 Ekim 2010 Yazan Fatih Çolak

Evlerde el emeği ile yapılan ürünleri satan ve gelir vergisi kanunun 9.nci maddesinin (6) numaralı bendinde Gelir Vergisinden  muaf tutulan kadınlar, isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde 5510 sayılı Kanunun geçici 16 nci maddesine göre indirimli prim ödüyorlar. Bu durumdaki kadınlar 2010 yılı için aylık 114,07 TL az prim ödemiş olacaklardır.

Uygulamada SGK il müdürlükleri ve vergi daireleri konuyla ilgili Kanun, tebliğ, genelge ve genel yazı da açık ve net bir şekilde açıklanmasına rağmen indirimden yararlanmak isteyen kadın sigortalılara zorluk çıkartıyorlar.

Yazımızda Vergiden muaf işlemleri yapan ev kadınlarına yasalarla tanınan indirimli isteğe bağlı sigorta primi ödeme avantajını inceleyeceğiz.

Konuyla ilgili yasal mevzuat hükümleri nelerdir?

1- 5510 sayılı kanunun geçici 16.nci maddesi
2- 01.07.2010 Tarih 27628 sayılı  İsteğe bağlı sigorta  işlemleri hakkında tebliğ
3- 20/10/2010 Tarih 2010/117 sayılı İsteğe Bağlı Sigorta İşlemleri Genelgesi
4- 24.04.2010 Tarih  5.566.003 sayılı SGK Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının Genel Yazısı

Vergiden muaf kadın sigortalılar kimler?
Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlardan bu ürünleri, pazar takibi suretiyle satılması ile ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satanlardır.

5510 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi üçüncü fıkrası şu şekilde:
"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen işleri, hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yapmakta olanların bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aynı şartlarla bu işleri yaptıkları, Maliye Bakanlığı’nın görüşü alınarak Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre tespit edilen kadın isteğe bağlı sigortalılar; bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl için 82’nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının onbeş katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle 30 katını geçmemek üzere malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi öderler."

Düşük prim ödemenin şartları nelerdir?
Vergiden muaf kadınların belirtilen kapsamda isteğe bağlı sigortaya kabul edilmesi için iki önemli koşul bulunuyor.

Birincisi; vergiden muaf işleri hizmet sözleşmesi ile herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yapıyor olmak.

İkincisi; bu işleri 01/10/2008’den önce yapıyor olmak ve 01/10/2008’den sonra da yapmaya devam ettiklerini vergi dairelerinden alacakları yazı ile veya SGK kontrol memurları tarafından düzenlenen raporla tespit edilmesi gerekir.

1/10/2008 tarihinden önce 506 ve 1479 sayılı Kanunlara tabi olarak isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen kadın sigortalılar yanında 1/10/2008 tarihinden önce tescili olmayan 1/10/2008 tarihinden sonra ilk defa isteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunan kadın sigortalılar da yararlanacaklardır.

Vergi Dairesinden yazı almak şart mı?
Vergi dairesinden vergiden muaf esnaf belgesi almak gerekiyor, vergiden muaf esnaf belgesini alırken vergi dairesi esnaf siciline kayıt olunması için esnaf odasına gönderiyor. Esnaf sicilinden de bir belge alıyorlar ben bu işleri yapıyorum diye. Vergi Daireleri 1/10/2008 tarihinden önce vergiden muaf işlemlerin yapıldığının tespiti konusunda yazı vermekten imtina ediyor.

SGK 01.10.2008 öncesinden ve sonrasında, bir işverene bağlı olmaksızın GVK 6. maddesi birinci fıkrasının (6) bendindeki işleri yapmaya devam edildiğine dair yazının temini konusunda bir kolaylık getirdi. Kurum, bu işlerin yapılıp yapılmadığını kendi kontrol memurları aracılığıyla saptayacak denildi. 5.566.003 sayılı SGK Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının Genel Yazısı ve 2010/117 sayılı İsteğe Bağlı Sigorta İşlemleri Genelgesinde konuya açıklık getirildi.

Şöyleki:
“isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen kadınların geçici 16’ncı madde hükümlerinden yararlanmak istemeleri halinde durumlarının anılan maddedeki şartlara uyup uymadığı vergi dairelerinden getirecekleri yazılardan belirlenebileceği gibi doğrudan bu talepler sosyal güvenlik kontrol memurlarına intikal ettirilerek düzenlenecek rapora göre de belirlenebilecektir.”  denildi.

İndirimli Prim Oranı nasıl hesaplanacak.

5510 sayılı Kanununa geçici 16.nci maddesine göre ödenecek prim, kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılında prime esas günlük kazancın 15 katı üzerinden hesaplanacak, takip eden yıllarda bir puan artırılmak suretiyle 30 katını geçmemek üzere sigorta primi ödeyecek.  Bu durumda 2010 yılında ödenecek prim asgari ücretin %17 oranında (760,50*%17=129,29 TL) olacaktır. Normal bir isteğe bağlı sigortalının ödeyeceği prim (760,50*%32=243,36TL) bu durumda (243,36-129,29=114,07 TL) prim avantajı doğmaktadır.

SONUÇ:
vergiden muaf işleri hizmet sözleşmesi ile herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yapan isteğe bağlı kadın sigortalılar; bu işleri 01.10.2008 tarihinden önce de yaptığını vergi dairesi yoklama memurları veya SGK kontrol memurları tarafından tespit ettirmeleri şartıyla, 2008 yılında asgari ücretin %15 oranında daha sonraki yıllarda 30 a ulaşıncaya kadar 1 puan artırılarak sigorta primleri hesaplanacak. 2010 yılında %17 oranında (760,50*%17=129,29 TL) prim ödenerek  114,07 TL düşük prim ödenmiş olunacak.

Fatih ÇOLAK
S.M. Mali Müşavir
fatih@fatihcolak.net