Share

Mali Affın detayları ve yapılması gerekenler

16 Kasım 2010 Yazan Fatih Çolak

Bayram öncesi “Devletin vatandaşla büyük barışı” diye yorumlanan kamu alacaklarının  yeniden yapılandırılmasına imkan sağlayacak düzenlemeleri içeren yasa tasarısının taslağı açıklandı. Tasarı ile kamuya olan borçların asıl tutarlarında herhangi bir indirim yapmadan ve asıl alacağın reel değerini koruyacak şekilde borçların yeniden hesaplanması ve belirli bir plan dahilinde ödenmesini sağlamak için bu çalışma yapıldı. Ancak hükümet tarafından hazırlan tasarı gerek Plan ve Bütçe Komisyonunda gerekse TBMM Genel Kurul görüşmeleri sırasında değişikliğe uğrayabilir.

Bununla ilgili kanun çıktıktan sonra vatandaşların öncelikle yazılı başvuruda bulunması ve devam eden davalardan vazgeçilmesi gerekmektedir.

Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı affı olarak nitelendirilen yapılandırma paketinin ayrıntıları şöyle:

KAPSAMDA OLAN KURUMLAR
Tasarı kapsamı içerisine giren kuruluşlar, Maliye Bakanlığı, Gümrük Müsteşarlığı, SGK, İl Özel İdaraleri ile belediyeler, Büyükşehir Belediyeleri ile Su ve Kanalizasyon İdareleri, TEDAŞ, Yurtkur, TRT, KOSGEB,   TOBB ile bağlı odalar ve organize sanayi bölgeleri

YAPILANDIRMANIN KAPSAMI
Vergi ve cezaları, gümrük vergileri, SGK primleri, bazı harç ve alacaklar, belediyelerin su ve atık alacakları, TRT'ye borçlar, TEDAŞ'ın elektrik alacakları tasarı kapsamına giriyor. Yedi özel elektrik dağıtım şirketi de tasarı kapsamına girdi. Yurt-Kur'un öğrenim kredisi alacakları, KOSGEB'in alacakları, organize sanayi bölgelerinin elektrik, su doğalgaz alacakları kapsamda.

KAPSAMA GİREN BORÇLARIN DÖNEMİ
Vergi alacaklarında 31 Temmuz 2010'dan önceki dönem geçerli olacak.  SGK primleri açısından Haziran 2010 ve önceki dönem geçerli olacak. Elektrik ve su alacakları açısından 31 Temmuz 2010'dan önce ödenmesi gerekenler kapsamda olacak. 31 Temmuz 2010’dan sonraki hiçbir borç ve ceza yapılandırma kapsamına girmeyecek.31 Temmuz 2010 tarihi milat olarak alınacak.

TAKSİTLER 2 AYDA BİR OLACAK
Toplam 36 ayda 18 taksitte ödeme yapılması imkanı getirildi. Kanun yürürlüğe girdiği ayı izleyen ikinci aya kadar başvurunun yapılması gerekiyor. Borç ve cezalar peşin ya da taksitle yapılabilecek. Taksitler iki ayda bir olacak. 6 taksitte yapılacak ödemeler için borç 1,05 katsayısı ile çarpılacak. Borç 9 taksitte ödenecekse 1,07 katsayısı ile; 12 taksitte (2 yılda) ödeme yapılacaksa 1,10 katsayısı, 18 taksitte (36 ay) ödenecekse 1,15 ile çarpılacak. Vergi borçlarının kredi kartıyla taksitle ödenmesi imkanı getiriliyor. Protokol yapılan bankaların kartına sahip olan bankalarla vatandaşlar bu işlemi yapabilecek.

KREDİ KARTINA TAKSİT VAR
Vergi borçlarının kredi kartına taksit olarak yansıtılması imkanı da getirildi. Bu çerçevede ilgili kuruluşlarla protokol yapan bankaların kartına sahip olan vatandaşlar bu uygulamadan yararlanabilecek.

PEŞİN ÖDEME YAPMAK MI AVANTAJLI YOKSA TAKSİTLENDİRMEK Mİ?

Taksitlendirme faizi çok düşük, 12 ay için 1,06; 18 ay için 1,07; 24 ay için 1,1; 36 ay için 1,15 oranında faiz uygulanacak. Taksitlendirmek ile peşin ödemek arasında çok bir fark yok. Bu anlamda peşin ödemek pek avantajlı gözükmüyor.

KESİNLEŞMİŞ KAMU ALACAKLARINDA NE ÖDENECEK?
• Alacak asıllarının tamamı,
• SGK tarafından uygulanan idari para cezalarının yüzde 50’si,
• Alacak aslına bağlı olmayan cezaların yüzde 50’si,
• Gecikme faizi, gecikme zammı ve gecikme cezası yerine güncelleme oranı (TEFE/ÜFE) esas alınarak belirlenecek tutar ödenecek.

NELERDEN VAZGEÇİLİYOR?
• Vergi aslına bağlı olarak kesilen cezaların tamamının,
• Para cezalarının kalan % 50’sinin,
• Gecikme cezası, gecikme zammı, gecikme faizi gibi fer’i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecek.

MATRAH VE VERGİ ARTIRIMI

Gelir vergisi, kurumlar vergisi, gelir stopaj vergisi, KDV açısından mükelleflerin 2006-2009 yıllarına ait yeni bir bir matrah bildirimi, bir bakıma eskiden vermiş oldukları beyannamenin üzerine ilave matrah bildirmeleri durumunda, ilave ödedikleri vergi ile beraber, bu vergi türleri ile ilgili inceleme ve tarhiyata muhatap olmayacaklar.

Son 4 yılda artırılması gereken asgari matrah artışları ise şöyle olacak?

Kurumlar Vergisi asgari matrah artış oranı ve tutarları:

2006- yüzde 30 artış- asgari 30 bin lira
2007- yüzde 25 artış- asgari 36 bin lira
2008- yüzde 20 artış- asgari 45 bin lira
2009- yüzde 15 artış- asgari 60 bin lira

Bu artışların ardından mükellef artığı tutar üzerinden yüzde 20 vergi ödeyecek. Ancak 2009 matrahı 100 bin lira ise yüzde 15 artış yapacak, ancak bu asgari artış tutarı olan 60 bin liranın altında kaldığı için artışını 60 bin lira üzerinden yapacak. Böylece artış oranı yüzde 60 olacak. Ve 60 bin lira üzerinden yüzde 20 vergi ödeyecek. Yani matrah artışı nedeniyle 2009 yılı için ödeyeceği vergi 12 bin lira olacak.

Gelir Vergisi asgari matrah artış oranı ve tutarı

2006- yüzde 30- 10 bin
2007- yüzde 25- 12 bin
2008- yüzde 20- 15 bin
2009- yüzde 15- 20 bin

STOK AFFI
Paketin en önemli unsurlarından birini de stok affı oluşturuyor. Böylece işletme kayıtlarında görünmeyen para, altın, gayrı menkul gibi varlıklar belli bir vergi karşılığı kayda alınabilecek. Örneğin kayıtta görünmeyen altın varlığı için işletmeler yüzde 2.5 vergi ödeyerek kayda alabilecekler.

Ya da demirbaş görünüp de gerçekte var olmayan varlıklar için yüzde 10 vergi ödeyerek düzeltme yapma imkanı getirilecek.

VARLIK BARIŞI
Daha önceki kanun kapsamında bildirim ve beyanda bulunduğu halde şu ya da bu sebeple kanunun sağladığı imkanlardan yararlanamayanlara bir hak daha tanınmış oluyor. Bu çerçevede, yurtdışında bulunan varlıkları süresi içinde Türkiye'ye getiremeyenler ile süresi içinde sermaye artırımında bulunmayanlara, tarh edilen vergiyi vadesinde ödemeyenlere ilave bir pencere açmış oluyor.

SÜRESİNDE ÖDENMEYEN TAKSİTLER
• Bir takvim yılında en fazla 2 taksitin süresinde ödenmemesine izin verilecek.
• Süresinde ödenmeyen taksit, son taksidi izleyen ayın sonuna kadar ödenebilecek.
• Ancak ödenmeyen taksit gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecek.
• Kanundan yararlanmanın bir diğer şartı, cari dönem vergi ve prim ödeme yükümlülüklerinin gününde yerine getirilmesi.
• Cari yükümlülükler açısından da 1 takvim yılında en fazla 2 defa ihlal hakkı verilecek.

NAYLON FATURA KULLANANLAR
Naylon fatura düzenleyenler yararlanamayacak. Ancak naylon fatura kullananların ise idari soruşturmaları devam edecek. Ama mali kolaylıktan yararlanabilecekler.
Vergi davaları devam eden mükellefler ise ihtilaftan vazgeçmeleri halinde borç yapılandırma hükümlerinden yararlanabilecekler.
Kaçakçılık suçu olanların adli soruşturmaları devam edecek ama ödeme yönünden kolaylıktan yararlanabilecek.

DENETİMLER ARTACAK
Önümüzdeki dönemde şirketler üzerindeki denetimler çok artacak ve kayıtdışı çalışanların işleri giderek zorlaşacak. Artık işler daha sıkılaşacak. Devlet mükelleflere daha kolay ulaşıyor. Özellikle matrah artırımı ile beraber işletmelerdeki nakit ve demirbaş düzenlemeleriyle birlikte baskılar azalacak ama günlük denetimlere daha fazla ağırlık verilecek.

Hükümet bu afla birlikte yeni bir sayfa açmayı hedefliyor ve geçmişe yönelik alacaklarıyla uğraşmak istemiyor. Yeni tasarı ile birçok şirketin geçmiş dönemle barışacağını ve bu şekilde birçok vergi denetim elemanının da boşa çıkacak. Bu denetim elemanlarının ve yeni alınacak 1500 vergi denetimcinin şirketlerin bugünü ile ilgilenmeye başlayacak, dolayısıyla bundan sonra takip ve denetim sıklaşacak, denetim baskısı artacak.

Diğer yandan 1 Ocak 2011 itibariyle farklı bir vergi inceleme sistemine geçilecek. Denetimler daha sık, hassas ve şeffaf olacak. Fakat getirilen en önemli yenilik Vergi Denetim ve İnceleme Koordinasyon Kurulu'nun oluşturuluyor olmasıdır. Yani anahtar kelime "koordinasyon". Bu da daha sağlıklı bir denetim sağlayacak.

SONUÇ
Paket, mevcut haliyle bir 'af'tan ziyade, kamuya olan borçların yeniden yapılandırılması mahiyetinde. Zira ana paraya dokunulmaksızın, gecikme zammı ve faizi uygulamak yerine enflasyon oranında güncellenerek tahsil edilecek. Vergi ve sigorta borçlarının yanında, yapılandırma ayrıca su, elektrik ve öğrenim kredisi borçları ile para cezalarını da kapsıyor.

Matrah artırımı, yargıdaki ihtilaflı dosyalar, şu anda inceleme aşamasında olanlar ile ilgili düzenlemelerin ve bazı konularına ilişkin detayların, tasarının Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülürken netleşmesi bekleniyor.

Hükümet bu afla birlikte yeni bir sayfa açmayı hedefliyor ve geçmişe yönelik alacaklarıyla uğraşmak istemiyor. 1 Ağustos 2010 tarih ve 27659 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve kamuoyunda torba kanun olarak adlandırılan 6009 sayılı yasanın 9uncu maddesi ile 01 Ocak 2011den geçerli olmak üzere vergi incelemesi ve denetim konusunda kapsamlı değişiklikler yapıldı. 1 Ocak 2011 itibariyle farklı bir vergi inceleme sistemine geçilecek, bu kapsamda Yeni dönemde 1500 yeni vergi denetmeni alınacak. Denetimler daha sık, hassas ve şeffaf olacak.

Yeni tasarı ile birçok şirketin geçmiş dönemle barışacağını ve bu şekilde birçok vergi denetim elemanının da boşa çıkacak. Denetim elemanlarının ve yeni alınacak 1500 vergi denetimcisinin şirketlerin bugünü ile ilgilenmeye başlayacak. Kayıt dışı çalışanların işleri giderek zorlaşacak. Elektronik ortamdaki tüm işleler Maliye tarafından takip edilebildiği için devlet mükelleflere daha kolay ulaşıyor.

Mükelleflerin “Mali Aff” la birlikte getirilecek avantajlardan yararlanmalı ve geçmişe sünger çekerek geleceğe bakmalı. 1 Ocak 2011 tarihi itibari ile mükellefler devlete olan mali yükümlülüklerinde çok daha dikkatli olmalı ve kayıt dışılıktan kaçınmaları gerekmektedir.

Fatih ÇOLAK
Serbest Muhasebeci
Mali Müşavir
fatih@fatihcolak.net